ROMANTYZM - TABELA

ROMANTYZM - TABELA

ROMANTYZM EUROPA 1798-1848 (1850) 1798 – początek Wielkiej Rewolucji ­Francuskiej 1848 – Wiosna Ludów 1950 – startuje...

 Tabela lektur romantycznych

Tabela lektur romantycznych

Cierpienia młodego Wertera – Johann Wolfgang Goethe Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojarzyć? Gatunek: powieść...

Akademia maturalna cz. 5

Akademia maturalna cz. 5

WYPOWIEDŹ MONOLOGOWA – KROK PO KROKU Kluczem do sukcesu egzaminacyjnego jest, o czym wspominam właściwie przy każdej sposobności, zastosowanie...

  • ROMANTYZM - TABELA

    ROMANTYZM - TABELA

  •  Tabela lektur romantycznych

    Tabela lektur romantycznych

  • Akademia maturalna cz. 5

    Akademia maturalna cz. 5

Matura

POZYTYWIZM - TABELA
POZYTYWIZM 1864-1890  1864 – klęska powstania styczniowego, pożegnanie ideałów...

Więcej

Tabela lektur modernistycznych
Dzika kaczka – Henryk Ibsen Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojarzyć? ...

Więcej

„Biblia” - TABELA
Biblia Biblia objaśnienia
Jak powstał świat?
Kosmogonia biblijna dokładn...

Więcej

Tabela lektur oświeceniowych
Kandyd – Wolter Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojarzyć? Wolt...

Więcej

Tabela lektur barokowych
Świętoszek  – Molier
Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojar...

Więcej

OŚWIECENIE - TABELA
OŚWIECENIE - XVIII WIEK  
Znajdujemy się u progu współczesnego świata. W t...

Więcej

„Nad Niemnem” - Eliza Orzeszkowa
Czas i miejsce akcji
Lipiec i sierpień 1886 roku na Grodzieńszczyźnie; dworki –...

Więcej

Tabela lektur renesansowych
Krótka rozprawa między trzema osobami, Panem, Wójtem a Plebanem – Mikołaj Rej
...

Więcej

„Ludzie bezdomni” - Żeromskiego
Żeromski bynajmniej nie zamierzał stworzyć nieskazitelnej, czystej postaci owładniętej jedynie myślą...

Więcej

TEST z Szekspira z komentarzem
 1. Williama Szekspira nazywa się również mistrzem za Stratfordu, gdyż:
a. pochodził z m...

Więcej

Dziedzictwo epok - Tabela 5 ROZUM- WIEDZA...
 Tabela 5.  Rozum - wiedza

Przegląd okresów historycznoliterackich według ich...

Więcej

Dziedzictwo epok - Tabela 3 TYP- IDEAŁ
Tabela 3  Typ - ideał

Przegląd okresów historycznoliterackich według ich zawartośc...

Więcej

Twoja przyszłość

Chcę zostać... ETNOGRAFEM
Charakterystyka zawodu
Etnograf (etnolog) to osoba, która zajmuje się odkrywaniem, badaniem...

Więcej

Zawód architekt wnętrz
Jest to specjalista, który zajmuje się aranżacją, wystrojem i wyposażeniem rozmaitych pomies...

Więcej

Chcę projektować i budować
Branża budowlana


W pracowni projektowej... ...


Archite...

Więcej

Chcę pracować przy filmie.
Zawody związane z teatrem i filmem

Pracować przy produkcji filmu, poczuć atmosferę plan...

Więcej

Kierunek studiów - archeologia
Inwestycje w liceum

Jeśli poważnie myślisz o studiowaniu archeologii, zacznij inw...

Więcej

Archeolog

Na czym polega praca archeologa?

Archeolog bada przeszłość zdobywając m...

Więcej

Jak wybrać właściwy kierunek studiów?
Przede wszystkim przy wyborze studiów warto zastanowić się nad ogólnie znaną kwestią:
mieć ...

Więcej

Zawody przyszłości – prognoza
Wybór studiów bezpośrednio wiąże się z przyszłą pracą, dlatego to tak ważna decyzja. Tym istotniejsz...

Więcej

Inwestycje

Galeria
„Płonąca żyrafa” - Salvador Dali
Świat na obrazach Salwadora Dali to kraina...

Więcej

Spotkanie z poezją
Spotkanie 3. Lingwizm i poezja Mirona Białoszewskiego

Po co to zrobił...

Więcej

Filozofia
Pomysły na „początek” istnienia
Filozofia to miłość mądrości. Próba poznania i zrozumienia spraw...

Więcej

Zapiski erudyty
 Filozofia  1. Jak powstał świat?
Pomysły na „początek” istnienia


Tales z Miletu: Początkiem wszechrzeczy...

Więcej

Czym jest poezja?
Spotkanie 1.
Zacznijmy od ustalenia: czym jest poezja i czego w niej...

Więcej

Poeci XX wieku
Guillaume Apollinaire
Ideolog „bandy Picassa’; wiecznie „cierpiący na miłość’, spadkobierca Francoisa Villona...

Więcej

Jak się uczyć?
Techniki zapamiętywania

Trzeba wiedzieć o tym, że pamięć to proces składający...

Więcej

Słowotwórstwo TEST 1

Słowotwórstwo – test  1



1. Połącz pojęcie z definicją.

a) rdzeń     
b) wyraz podzielny słowotwórczo

c) formant    
d) podstawa słowotwórcza

A. – element, za pomocą którego został utworzony wyraz pochodny i którym różni się on od wyrazu podstawowego
B. – wyraz, który ma znaczenie słowotwórcze i który możemy odnieść do innych wyrazów
C. – część wyrazu pochodnego, która jest wspólna dla wyrazu podstawowego i pochodnego
D. – niepodzielna słowotwórczo, wspólna część wszystkich wyrazów wchodzących w skład rodziny słowotwórczej

Odp. .................................................................


2. W wyrazie podstawowym laser wyróżnij temat i końcówkę.

Odp. ...........................................................................................................................................................................


3. W wyrazie pochodnym poczekalnia wyróżnij podstawę słowotwórczą i formant.

 podstawa słowotwórcza .............................................................. formant ...................................................................


4. Do podanych wyrazów pochodnych dopisz wyrazy podstawowe.

ciotka – ...................................................................................................... 
koteczek – .................................................................................................
mądrość – ..................................................................................................
nochal – .....................................................................................................


5. Do podanych wyrazów podstawowych dopisz wyrazy pochodne.

oko – ........................................................................................................  
lampa – ....................................................................................................

lew – .........................................................................................................
zjeżdżać – .................................................................................................


6. Przyporządkuj wyrazy z ramki do właściwych kategorii rzeczowników odczasownikowych.

a) nazwy narzędzi – ..............................................................................................................................
b) nazwy wykonawców czynności – .......................................................................................................
c) nazwy miejsc, w których wykonuje się czynność – .............................................................................

rozdzielnia, dyktafon, pracownia, sprzedawca, pływak, zmywarka, powiększalnik, wysypisko, donosiciel


7. Podkreśl rdzenie w rodzinie wyrazów. Wypisz oboczności.

chmura, chmurka, chmureczka, chmurny, zachmurzyć, zachmurzenie


8. Posiłkując się podanymi formantami, utwórz dowolne wyrazy pochodne z grupy rzeczowników i czasowników.

rzeczowniki                                                           czasowniki

........................................................................... -acz   z- ................................................................................
........................................................................... -ca    pod- ............................................................................
........................................................................... -ka    w- ................................................................................
........................................................................... -erz    prze- ...........................................................................


9. Utwórz zgrubienie od wyrazu uszy oraz zdrobnienie od wyrazu lektura.

uszy – ...................................................................................................................  
lektura – ...............................................................................................................



10. Od podanych rzeczowników utwórz nazwy mieszkańców miast, regionów, krajów.


Kaszuby, Afryka, Łódź, Francja, Białystok, Ameryka, Szkocja, Warszawa, Śląsk, Pomorze



11. Podaj znaczenia słowotwórcze nazw wykonawców zawodów.

cymbalista – „to ten, kto”.........................................................................................
ciastkarz – ..............................................................................................................
stoczniowiec – ........................................................................................................
zegarmistrz – ..........................................................................................................


12. Narysuj wykres rodziny wyrazów. Zaznacz rdzenie. Podkreśl podstawy słowotwórcze.

kot, kotek, kotka, koteczka, koteczek, kocur, koci, kociak, kociaczek

13. Podaj znaczenia słowotwórcze wszystkich wyrazów pochodnych z polecenia 12.

Odp.
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................


14. Podaj 5 rzeczowników będących nazwami wykonawców zawodów.

.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................


15. Zestaw formanty (1–4) z nazwami (A–D). Obok każdej zestawionej pary podaj jeden przykład rzeczownika należącego do danej kategorii.

Nazwy:                                                         Formanty:

(A) wykonawców czynności   .................      1. -anie, -enie, -cie
(B) czynności    .....................................      2. -ak, -anin
(C) mieszkańców   ................................      3. -stwo, -ctwo
(D) gałęzi przemysłu   ...........................      4. -arz, -acz


16. Podziel wyrazy na złożenia, zrosty, zestawienia.

Wielkanoc, samowolny, dobranoc, Biała Podlaska, ostrosłup, Białystok, koń mechaniczny, żywopłot, Stary Sącz, listonosz, półkula

złożenia ..............................................................................................................................................................................................
zrosty ..................................................................................................................................................................................................
zestawienia .........................................................................................................................................................................................


17. Co oznaczają podane skrótowce? Zapisz pełne nazwy.

WOPR – ..........................................................................................................................................
SGH – .............................................................................................................................................
NIP – ................................................................................................................................................
OBOP – ............................................................................................................................................
PESEL – ...........................................................................................................................................
NIK – ................................................................................................................................................
 BOR – .............................................................................................................................................
PWN – ..............................................................................................................................................


18. Zapisz, jak należy wymawiać podane niżej skrótowce. Podziel je na literowce, głoskowce,
sylabowce, skrótowce mieszane.

NIK – .................................................................................................................................................

Pagart – ............................................................................................................................................
Polfilm – ............................................................................................................................................
SPATiF – ...........................................................................................................................................
ONZ – ................................................................................................................................................
ZUS – .................................................................................................................................................
PAH – .................................................................................................................................................

OIOM – ...............................................................................................................................................


19. Zastąp podkreślone wyrazy skrótami. Pamiętaj o zasadach interpunkcji.

– W szkole odbyło się spotkanie z generałem Wacławem Małeckim.  ....................................................
– Chodzę do Gimnazjum numer 2 w Pułtusku.  ....................................................
– Moja wychowawczyni to magister Katarzyna Popławska.  ....................................................
– Studenci uwielbiają wykłady profesora Nowackiego, a doktor Musiałek nie cieszy się ich uznaniem.  ....................................................
– Przyjdź do mnie około godziny 19.00.  ....................................................
– Podobał mi się film pod tytułem „Podwójne życie Weroniki”.  ....................................................
– W tym gabinecie przyjmuje docent doktor habilitowany Sławomir Wieczorek.  ....................................................


20. Wyjaśnij, co oznaczają następujące skróty, które znajdują się w słownikach. 

a. – ...................................................................................................................................................
por. – ................................................................................................................................................
zob. – ................................................................................................................................................
p. – ....................................................................................................................................................


21. Od podanych wyrazów utwórz wskazane części mowy:

a) czytać – rzeczownik – ................................................... rzeczownik – ............................................
b) grzeczny – przymiotnik – .............................................. przysłówek – ............................................
c) mądry – rzeczownik – ................................................... przysłówek – ............................................
d) pływać – rzeczownik – .................................................. rzeczownik – ............................................


22. Wskaż wyrazy podstawowe dla wyrazów pochodnych:

rybak – ..................................................................................... 
bielutki – ...................................................................................

śnieżynka – ............................................................................... 
płotek –  ....................................................................................

nauczycielka –  ......................................................................... 
licznik –  ....................................................................................

stolarz – .................................................................................... 
podskórny – ..............................................................................

wyścigówka – ............................................................................ 
poetycki – ..................................................................................



23. Od podanych wyrażeń przyimkowych utwórz pochodne przymiotniki:

pod ziemią – ..............................................................................
przy brzegu – ............................................................................

przed szkołą – ...........................................................................
pod Warszawą – ........................................................................

nad morzem –  ...........................................................................
na rogu – ...................................................................................


24. Za pomocą różnych przedrostków utwórz po trzy czasowniki pochodne od następujących czasowników:

a) pisać –  .............................................  ........................................  ........................................
b) gotować –  ........................................  ........................................  ........................................
c) prosić – .............................................  ........................................  ........................................
d) kłócić –  ............................................  ........................................  ........................................
e) wołać –  ............................................  ........................................  ........................................
f) uczyć –  .............................................  .......................................  ........................................
g) spać –   .............................................  ........................................  ........................................

25. Uzupełnij tabelkę:

26. Dopisz pasujący wyraz. Nazwij kategorię słowotwórczą.

a) gotowanie, pranie, mycie ................................................................................................................................................................................................................................................................ 
b) piekarnia, czytelnia, jadalnia ...........................................................................................................................................................................................................................................................
c) pracowitość, mądrość, głupota ......................................................................................................................................................................................................................................................


27. Podziel wyrazy złożone:

wiercipięta, wieczne pióro, Zielona Góra, Białystok, samolot, grzybobranie, karygodny, prostokąt, rzezimieszek, Boże Narodzenie, Unia Europejska, rurociąg

......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................
 

28. Utwórz rodzinę wyrazów od wyrazu ręka. Zaznacz rdzeń i oboczności.



29. Dopisz wyrazy podstawowe. W wyrazach pochodnych podkreśl podstawy słowotwórcze
i zaznacz głoski oboczne (jeśli takie występują).

a) ...........................................................  – ruszać – .............................................................
b) ............................................................  – leśny – ...............................................................
c) .............................................................  – śnić – .................................................................
d) ..............................................................  – braciszek – ........................................................
e) ..............................................................  – dróżka – .............................................................
f) ............................................................... – potężny – ...........................................................
g) ...............................................................  – roczny – .............................................................
h) ............................................................... – mosiądz – ..........................................................


30. Dopisz po trzy wyrazy pokrewne. Podkreśl w nich rdzenie.

a) góra –  ..........................................,     .........................................,     .....................................
b) dom –  ...........................................,     .........................................,     .....................................
c) wóz –  ............................................,     .........................................,     .....................................
d) książka – .......................................,     .........................................,     .....................................
e) pies –  ...........................................,     .........................................,     .....................................


31. Podane wyrazy uporządkuj w kolejności od podstawowego do pochodnego.

A. nauczyciel, nauczać, uczyć, nauczycielka – ............................................................................
B. uwierzyć, wiara, wierzyć – ........................................................................................................
C. zakopać, kopać, zakopany – ...................................................................................................


32. Od podanych wyrazów utwórz nazwy wykonawców zawodów:


a) stocznia –  ...............................................................................................................................

b) kiosk –  ....................................................................................................................................
c) urząd – .....................................................................................................................................
d) kuchnia – .................................................................................................................................
e) sklep – .....................................................................................................................................
f) apteka – ....................................................................................................................................
g) piekarnia – ................................................................................................................................


33. Utwórz po dwa wyrazy pochodne, raz dodając przedrostek, raz przyrostek:

a) pływać –  ................................................. ................................................................................
b) spać –  ................................................. ....................................................................................
c) most –  ................................................. .....................................................................................


34. Podane wyrazy podziel na pochodne i podstawowe:

mama, gospodyni, domownik, wierszokleta, pies, dom, gospodarz, nauczać, podręcznik, pilność, wysypisko, kwiatek, podskoczyć, słowo

a) wyrazy podstawowe: ..................................................................................................................
b) wyrazy pochodne: ........................................................................................................................


35. Do podanych wyrazów dopisz zdrobnienia:

głowa –  ............................ dom – ...............................  słowo – ..........................................
but – .................................. pies – ...............................  kran – ............................................






Odpowiedzi

1. a) D., b) B., c) A., d) C.;
2. laser (temat) – Ø (końcówka); - Wyraz laser to rzeczownik zakończony na spółgłoskę, a więc cały wyraz jest tematem;
3. podstawa słowotwórcza  poczek -alnia  formant (przyrostek);
4. ciotka – ciocia,
koteczek – kotek, mądrość – mądry, nochal – nos;
5.  oko – oczko, lampa – lampka, lew – lwica, zjeżdżać – zjeżdżalnia;
6. a) dyktafon, zmywarka, powiększalnik, b) sprzedawca, pływak, donosiciel, c) rozdzielnia, pracownia, wysypisko;
7. chmura, chmurka, chmureczka, chmurny, zachmurzyć, zachmurzenie (r : rz);
8. rzeczowniki: pal -acz, rad -ca, rącz -ka, tanc -erz; czasowniki: z -jechać, pod -nieść, w -paść, prze -mówić;
9. uszy – usz -yska,  lektura – lektur -ka;
10. Kaszuby – Kaszub, Afryka – Afrykańczyk, Łódź – łodzianin, Francja – Francuz, Białystok – białostoczanin, Ameryka – Amerykanin, Szkocja – Szkot, Warszawa – warszawiak, Śląsk – Ślązak, Pomorze

– Pomorzanin;
11. cymbalista – „ten, kto gra na cymbałach”, ciastkarz – „ten, kto piecze ciastka”, stoczniowiec – „pracownik stoczni”, zegarmistrz – „ten, kto naprawia zegarki”

12. kot
  kotek   kotka   kocur   koci  kociak
  koteczek   koteczka  kocurzysko      kociaczek
13. kotek – „mały/miły kot” , koteczek – „mały/miły kotek”, kotka – „samica kota”, koteczka
– „mała/miła kotka”, kocur – „duży/zły kot”, koci – „należący do kota”/ „związany z kotem”, kociak – „dziecko kota”, kociaczek – „mały/miły kociak”;
14. basista – „ten, kto gra na basie”;
muzyk – „ten, kto się zajmuje muzyką”; fizyk – „ten, kto się zajmuje fizyką”; pszczelarz
– „ten, kto się zajmuje pszczołami”; garncarz – „ten, kto wyrabia garnki”;
15. A – 4 , palacz, B – 1, mycie, C – 2, Rosjanin, D – 3, ślusarstwo;
16. złożenia – samowolny, ostrosłup, żywopłot, listonosz; zrosty – Wielkanoc, dobranoc, Białystok, półkula; zestawienia – Biała Podlaska, koń mechaniczny, Stary Sącz;
17. WOPR – Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe; SGH – Szkoła Główna Handlowa; NIP – Numer Identyfikacji Podatkowej; OBOP – Ośrodek Badania Opinii Publicznej; PESEL – Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności;
NIK – Najwyższa Izba Kontroli; BOR – Biuro Ochrony Rządu; PWN – Polskie Wydawnictwo Naukowe;
18. NIK – czyt. Nik, głoskowiec; Pagart – czyt. Pagart, skrótowiec mieszany, Polfilm – czyt. Polfilm, sylabowiec; SPATiF – czyt. Spatif, głoskowiec; ONZ – czyt. Oenzet,

literowiec; ZUS – czyt. Zus, głoskowiec; PAH – czyt. Pah, głoskowiec; OIOM – czyt. Ojom, głoskowiec;
19. generałem – gen., numer – nr, magister – mgr, profesora – prof., doktor – dr, około godziny – ok. godz., pod tytułem – pt., docent doktor habilitowany – doc. dr hab.;

20. a. – analogicznie, por. – porównaj, zob. – zobacz, p. – patrz;
21. a) czytanie, czytelnia,
b) grzeczny, grzecznie, c) mądrość, mądrze, d) pływanie, pływak;
22. ryba, biały, śnieżyna, płot, nauczyciel, liczyć, stół, pod skórą, wyścig, poetyka;
23. podziemny, przybrzeżny, przedszkolny, podwarszawski, nadmorski, narożny;
24. a) napisać, zapisać, podpisać, b) zagotować, przegotować, nagotować, c) zaprosić, przeprosić, poprosić, d) zakłócić, pokłócić, zkłócić, e) zawołać, powołać, odwołać, f) nauczyć, oduczyć, przeuczyć, g) zaspać, odespać, przespać;
25.

26. a) sprzątanie – kategoria nazw czynności, b) ciastkarnia – kategoria miejsc wykonywania czynności, c) skrupulatność – kategoria cech ludzkich
27. A. wiercipięta, samolot, grzybobranie, prostokąt, rzezimieszek, rurociąg, B. Białystok, karygodny, C. Unia Europejska, Boże Narodzenie, Zielona Góra, wieczne pióro;
28. rączka, rękaw, ręcznik, ręczny, wręczać, podręczny, rękawiczka, zaręczyny oboczność (ę : ą);
30. a) góral,
górny, podgórski, b) domowy, domek, domownik, c) wóz, wozić, podwozić, d) książkowy, księgarnia, księgarz, e) pies, psiak, psiarnia;
31. A. uczyć, nauczać, nauczyciel, nauczycielka, 
 B. wierzyć, wiara, uwierzyć, C. kopać, zakopać, zakopany;
32. a) stoczniowiec, b) kioskarz,
c) urzędnik, d) kucharz, e) sklepikarz, f) aptekarz, g) piekarz;
33. a) pływać – przepłynąć, pływanie, b) spać, zaspać, spanie, c) most – pomost, mostek;
34. a): mama, pies, dom, słowo, pilność; b) gospodyni, domownik, wierszokleta, gospodarz, nauczać, podręcznik, wysypisko, kwiatek, podskoczyć;

35. głowa – główka, dom – domek, słowo – słówko, but – bucik, pies – piesek, kran – kranik;